Hedera Sarmaşık

Botanik adı: HederaTürkçe adı: SarmaşıkAvrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da doğal olarak yetişen 5 türü vardır. Ülkemizde de doğal olarak yetişen türleri bulunur. Tırmanıcı ve yerde sürünücü bitkilerdir. Havai kökleri ile tırmanırlar. Sadece bir türü tırmanıcı değildir

Fotoğraf 1: Hedera bitkisinin genel görünüşüHer dem yeşil bitkilerdir. Yaprakları sarmal dizilmiş ve dilimlidir. Meyveleri siyah renkli, salkım şeklinde ve içerisinde 3–5 tohum bulunur.Sarmaşık (Hedera) ÜretimiÜretimleri çelikle olur. Çelikler senenin değişik zamanlarında alınarak köklendirilirler. Ekim-Kasım aylarında hazırlanan çelikler herhangi bir köklenme hormonu ile muamele edilmeden yastıklarda kolayca köklendirilirler. Köklenen çelikler nisan ayında yerlerinden sökülebilirler.Temmuz ayında 7,5–10 cm uzunluğunda yarı odunsu olarak hazırlanan çelikler sıcak yastıklara dikilirler. Sıcak yastıklara dikildikten sonra üzerleri ayrıca bir naylon ile örtülür.Bu hazırlanan çeliklere de hormon uygulamaya gerek yoktur. Dikimden yaklaşık 6 hafta sonra köklenen çelikler sökülerek saksılara dikilir. Bu sistemde alttan ısıtma uygulanırsa köklenme daha çabuk olur.Haziran-temmuz aylarında alınan çeliklerin alçak tünellerde veya üzeri naylonla örtülerek soğuk yastıklarda da köklendirilmesi mümkündür.Sarmaşık (Hedera) Bitkisini Ekolojik İstekleriDağlık bölgelerden ovalara kadar yayılış gösterir. Toprak isteği bakımından seçici değildirler. Alkalik ve nemli topraklarda yetişirler. Ilıman deniz iklimlerini sever, genellikle meşe ve kayın ormanlarında yer alırlar. Gölgeyi sever, donlara dayanırlar. Donlardan zarar görmeleri hâlinde bu zararı atlatabilirler.Sarmaşık (Hedera) Bitkisinin Peyzajda KullanımıKent iklimine ve endüstriyel yörelere dayanıklıdır. Evlerin ve bahçelerin bezenmesinde ve hatta toprak yüzeyinin örtülmesinde kullanılır.

Fotoğraf : Hedera bitkisinin peyzajda kullanımıİç mekân ve kaplarda yetiştirilmeleri hâlinde aydınlık veya günde 12 saat ışıklandırılmış serin mekânlarda iyi gelişme gösterir. Duvarları sardırmak için duvar diplerine 50–100 cm aralıklarla dikilmeleri yeterlidir. Kaplara yeni dikilenler ilk altı ayda gübrelenmemelidir.Sarmaşık (Hedera) Bitkisinin Önemli Türleri Hedera helix ( adi orman sarmaşığı ): Sürekli yeşil kalan yaprakları derimsi, almaç dizilişli ve 5–10 cm uzunluğundadır. Genç yapraklar 3–5 loplu, üst yüzü parlak koyu yeşil, alt yüzü sarımsı yeşil veya solgun yeşil renkli ve beyaz damarlıdır. Yaşlı yapraklar ise lopsuzdur. Meyveler 8–10 mm çapında, yuvarlak, üzümsü meyve durumundadır. Ekimkasım ayında açan çiçekler hermafrodit durumundadır. Çiçekler yeşilimsi sarı renkli, yarım daire şeklinde, şemsiye kuruluşunda ve salkım görünüşünde toplanmıştır. Çiçekler dikkat çekici değildir.İyi drenajlı, zengin veya organik maddelerle zenginleştirilmiş nötr ya da hafif alkali topraklarda iyi gelişme gösterir. Ilıman, nemli ve serin yerlerden hoşlanır. Kuraklıktan hoşlanmaz. Soğuk şartlara dayanıklıdır. Şiddetli donlardan zarar görse de bunları atlatır. Küçük havai kökleri ile tırmanır. Önceleri yavaş, sonra hızlı büyür. 30 m kadar tırmanabilir. Fotoğraf : Hedera helix (yaprak, meyve ve çiçek yapısı)Tohum ve çelikle üretilir. Yeni toplanan tohumlar ilkbaharda soğuk kasalara hemen ekilir. 4 hafta katlamada tutulursa çimlenme daha da artar. Temmuz-ağustos ayında yarı odun çeliklerle serada gölgeli bir yerde, odun çelikleri ile kasım ayında serada ve ilkbaharda yumuşak çeliklerle ve daldırma ile üretilir. Birçok kültür formu elde edilmiştir. Özellikle alacalı formda olanlar en fazla yetiştirilenlerdir. H. helix ‘Aurea variegeta’ yaprakları sarı renklidir. H. helix ‘Chicago’ büyük yapraklıdır. H. helix, ‘ Chicago variegata’ büyük yapraklı ve kenarları krem renginde alacalıdır. H. helix, ‘Conglomerata’ küçük yapraklıdır ve yavaş büyür. H. helix, ‘Jubilee’ yaprakları küçüktür ve ortası sarı alacalıdır. Hedera canariensis: Yaprakları büyük ve üçgenimsi biçimli, loblu, 15 cm uzunluğunda 7,5 cm genişliğindedir. Yaprakların ortası koyu yeşil, kenarları sarı renklidir.Kışın 13 0C’ye kadar tolerans gösterir. Fakat daha fazla sıcakları tercih eder. İlkbaharda gençsürgünleri ve alttaki yaprakları uzaklaştırmak doğru olmaz.Fotoğraf Hedera canariensis (genel görünüşü)Fazla sulama yaprakların sararmasına ve dökülmesine neden olur. 3 yılda bir saksıdeğiştirilmelidir. 2. ve 3. yılda gübreleme işi tekrarlanmalıdır. Hedera colchica; Hızlı büyüyen bir çeşittir. 2–3 yılda 1–1,5 m ( yılda 10 cm ) boylanır ancak tırmanmaz. Hep yeşil yaprakları 15 cm uzunluğunda oval, loblu, hafif dişlidir. Erken meyve tutar, meyveleri siyah renklidir.Fotoğraf : Hedera colchica (genel görünüşü)Güneşli, gölge ve rüzgâra karşı korunaklı yerlerde iyi yetişir. Taze humuslu ve kireçli toprakları tercih eder. Soliter veya grup halinde kullanılır.Sarmaşık (Hedera) Bitkisinde Karşılaşılan Önemli Hastalık ve ZararlılarÖnemli hastalıkları ödem, bakteriyel yaprak lekesi, kök çürüklüğü ve küllenme, zararlıları ise kırmızı örümcekler ve yaprak bitleridir.

ŞİMŞİR TÜRLERİ

Buxus austro-yunnanensis - Yunnan şimşiri

Buxus balearica - Uzun yapraklı şimşir.Türkiye

Buxus bodinieri

Buxus cephalantha

Buxus cochinchensis

Buxus colchica - Gürci şimşiri

Buxus hainanensis - Hainan şimşiri

Buxus harlandii - Harland şimşiri

Buxus hebecarpa

Buxus henryi - Henry şimşiri

Buxus hyrcana - Hazar şimşiri

Buxus ichangensis

Buxus latistyla

Buxus linearifolia

Buxus megistophylla

Buxus microphylla - Japon şimşiri

Buxus mollicula

Buxus myrica

Buxus papillosa

Buxus pubiramea

Buxus rivularis

Buxus rolfei

Buxus rugulosa

Buxus rupicola

Buxus sempervirens - Adi şimşir.Türkiye

Buxus sinica - Çin şimşiri

Buxus stenophylla

Buxus wallichiana - Himalaya şimşiri

Afrika, Madagaskar

Buxus acuminata

Buxus calcarea

Buxus capuronii

Buxus hildebrantii

Buxus humbertii

Buxus itremoensis

Buxus lisowskii

Buxus macowanii

Buxus macrocarpa

Buxus madagascarica

Buxus monticola

Buxus moratii

Buxus natalensis

Buxus obtusifolia

Buxus rabenantoandroi

Amerika

Buxus aneura

Buxus bartletii

Buxus brevipes

Buxus citrifolia

Buxus crassifolia

Buxus ekmanii

Buxus excisa

Buxus heterophylla

Buxus imbricata

Buxus lancifolia

Buxus macrophylla

Buxus mexicana

Buxus muelleriana

Buxus olivacea

Buxus pilosula

Buxus portoricensis

Buxus pubescens

Buxus rheedioides

Buxus vahlii

Kaynak :http://www.megep.meb.gov.tr

×